Home › Reflectie › Conversiewet en twijfel

De conversiewet en de ruimte die ik nodig had om te twijfelen

Ik ben trans. Ik schrijf dit niet om mezelf te ontkennen, ik schrijf het omdat de wet die mij heet te beschermen, een vorm van bescherming verbiedt die ik op mijn vijftiende nodig had en niet kreeg.

Door Edward Jansen · 3 juni 2026

De wet kort

De Wet conversiehandelingen verbiedt pogingen om iemands seksuele gerichtheid of genderidentiteit te veranderen of te onderdrukken. Op papier: bescherming. In de uitwerking: één richting wordt misdrijf, de tegenovergestelde richting wordt zorg. Het mechanisme is identiek — beide proberen lichaam en psyche in lijn te brengen. Alleen het scalpel is toegestaan, het gesprek niet.

Wat ik op mijn vijftiende nodig had

Iemand die niet meteen instemde. Iemand die zei: laten we kijken wat dit ook nog zou kunnen zijn. Niet om mij van mezelf af te praten, maar om met mij door de lagen heen te gaan. Mijn lichaamshaat was echt. Mijn dysforie was echt. En tegelijk: ik was vijftien, ik was autistisch, ik was in de war over mijn seksualiteit, en mijn beste vriendin transitioneerde net.

De therapeut die mij toen open vragen had moeten stellen, riskeert onder deze wet vervolging. Niet voor pogingen mij te veranderen, maar voor het simpele feit dat haar exploratie achteraf als "poging tot beïnvloeding" uitgelegd kan worden.

Twee richtingen, één wet

Klassieke conversietherapie probeerde de psyche aan het lichaam aan te passen: gesprek, gebed, soms aversie. Zelden onomkeerbaar. Transitiegeneeskunde keert het om: het lichaam wordt aan de psyche aangepast. Puberteitsremmers, hormonen, mastectomie. Definitief, fysiek, onomkeerbaar voor het grootste deel.

Beide proberen congruentie af te dwingen. De wet behandelt ze ongelijk. Ik zeg niet dat transitie verkeerd is — voor mij was het uiteindelijk goed. Ik zeg dat de vorm van zorg die mij voor onomkeerbare ingrepen had kunnen behoeden — tijd, gesprek, exploratie — onder deze wet juridisch onveilig wordt voor de hulpverlener die het zou willen aanbieden.

Wat het in de spreekkamer betekent

De ouder die zegt "laten we wachten tot je achttien bent": riskeert vervolging. De psycholoog die exploreert waar de dysforie vandaan komt — autisme, trauma, internalised homophobia, sociale druk, simpelweg puberteit: riskeert vervolging. De arts die een zestienjarig meisje een mastectomie geeft: valt binnen de wet.

De wet bestraft het gesprek en beschermt het scalpel. Voor iemand die uiteindelijk wel trans blijkt, was dat gesprek dan misschien overbodig. Voor iemand die het niet blijkt, was het de enige uitweg.

De definitiefout

De wet steunt op twee onverenigbare premissen. Als identiteit vastligt, is fysieke transitie strikt genomen overbodig — vast hoeft niet bevestigd door scalpel. Als identiteit kneedbaar is, is exploratie precies wat een minderjarige nodig heeft. De wet combineert het meest restrictieve uit beide: zo vast dat bevragen strafbaar wordt, zo open dat het lichaam moet wijken.

Wat dit voor mij betekent

Ik ben niet bang van mijn eigen transitie. Ik ben bang voor de jongeren die ná mij komen en die geen tegenwicht meer mogen krijgen. De ruimte om jezelf te bevragen voordat je je lichaam verandert — die ruimte is voor mensen zoals ik soms levensreddend geweest. Deze wet sluit hem.

Ik wil als trans persoon niet beschermd worden door een wet die jongeren zoals ik vroeger was, beroofd van wat ik nodig had. Dat is geen bescherming. Dat is selectieve doofheid verkocht als zorg.

Onomkeerbaarheid

Een gesprek dat misgaat: psychisch leed, lichaam intact. Een medisch traject dat misgaat: geen borsten, geen vruchtbaarheid, verlaagde botdichtheid, seksuele functiestoornissen. Chloe Cole, Keira Bell, Clementine Breen. Geen abstracte voorbeelden — mensen die hetzelfde algoritme doorliepen dat ik doorliep, met andere uitkomst.

Dat ik trans bleek en zij niet, is geen verdienste. Het is verschil. Een wet die alleen voor mijn uitkomst geschreven is, beschermt hen niet.