Redenen voor detransitie
Wie de Vandenbussche-survey leest, ziet een herhaald patroon. Detrans-mensen rapporteren zelden dat ze "gewoon van gedachten zijn veranderd". Ze rapporteren dat hun transitie iets anders camoufleerde — trauma, internalized homofobie, autisme, social-media-immersie — en dat het affirmatieve protocol die andere dingen niet aanraakte.
De Vandenbussche-bevindingen
In Elie Vandenbussche's survey (J Homosex 2022) gaven 237 detrans-mensen aan waarom ze terugkeerden. De meest gerapporteerde redenen:
- Ontdekking dat de dysforie samenhing met trauma — 38%
- Realisatie dat de transitie de onderliggende problemen niet oploste — 60%
- Acceptatie van de eigen homoseksualiteit/lesbisch-zijn — 23%
- Misogynie en het zien wat sekse betekent in de samenleving — 25%
- Lichamelijke gezondheidsproblemen door hormonen — 27%
- Onvoldoende ondersteuning vóór de transitie — 56%
Het rode draadje: comorbiditeit
Vrijwel alle detrans-survey-data wijzen op één ding: psychiatrische comorbiditeit die onbehandeld bleef. Depressie, angst, eetstoornis, autismespectrum, dissociatie, ADHD, PTSS. Het affirmatieve zorgmodel ziet die als bijzaak naast de "kerndiagnose" genderdysforie. Detrans-mensen zeggen achteraf: het was andersom. Dysforie was het topje van de ijsberg, de comorbiditeit was de ijsberg.
Sociale en culturele factoren
Bij jonge vrouwen komt regelmatig terug: TikTok, Tumblr, Discord, fanfictie en cosplay. Niet als enige oorzaak, maar als versneller van een identiteit die nog niet uitgekristalliseerd was. Lisa Littmans 2018-studie hypothetiseerde "rapid-onset gender dysphoria" — een cluster van adolescente meisjes die plotseling, na intensief online-contact, trans bleken te zijn. De studie werd zwaar bekritiseerd door activistische kringen, maar de empirische realiteit van die cluster is door latere studies bevestigd.
Wat eraan voorbijging in de zorg
De gemeenschappelijke noemer in alle survey-data: de zorg deed niet wat goede psychiatrische zorg zou moeten doen — differentiaaldiagnose. De vraag "wat zou nog meer kunnen verklaren waarom je je zo voelt" werd niet gesteld, of werd weggewuifd. De affirmatieve standaard maakte van dysforie een diagnose op zichzelf, in plaats van een symptoom dat onderzocht moet worden.