Home › Verhalen › Depressie blijft

Depressie blijft: wat transitie niet opgelost heeft

Iedereen had gezegd dat het beter zou worden zodra ik mezelf zou zijn. Ik was mezelf. Het werd niet beter.

De stille belofte

De impliciete belofte van transitie was: jouw ongelukkigheid komt door dysforie, dysforie verdwijnt door transitie, dus jouw ongelukkigheid verdwijnt. Het was een logische redenering. Het was ook een onjuiste redenering. Mijn dysforie nam af. Mijn ongelukkigheid niet.

Wat ik niet had aangepakt

Mijn depressie was niet uit de lucht komen vallen toen ik vijftien was. Er was angst. Er was eenzaamheid. Er was iets in mijn familie. Er was iets met seksualiteit dat ik nooit besproken had. Niets daarvan was gefixed door hormonen. Hormonen verfden de buitenkant. De binnenkant was hetzelfde gebleven.

Wat de cijfers zeggen

Studies van Branstrom & Pachankis (2020, gecorrigeerd 2021) en de Karolinska-data uit Zweden tonen dat de meeste mentale klachten bij trans-mensen niet of nauwelijks verbeteren na medische transitie. Het origineel rapporteerde een verbetering; de correctie liet zien dat het effect statistisch verdween. Cass (2024) bevestigt dat puberteitsblokkers geen aantoonbaar positief effect hebben op mentale gezondheid op langere termijn. Mijn ervaring was niet uniek — ze was de norm.

De schaamte

Ik kon dit niet hardop zeggen. Mijn vrienden, mijn gemeenschap, mijn arts — ze zouden teleurgesteld zijn. Ze hadden geinvesteerd in mijn verhaal. Het verhaal moest werken. Dus loog ik. Tegen hen. Tegen mezelf. Tot het niet meer kon.

Boyd (2022) wijst erop dat veel jongeren met dysforie ook co-existerende mentale klachten hebben die voor of na transitie niet wegnemen. Marchiano stelt dat transitie soms ander zoekwerk vertraagt: de magie van de medische route maakt psychologisch werk overbodig — tot het niet meer kan.

Wat ik nu doe

Therapie. Echte therapie. Niet identiteit-bevestigend, maar onderzoekend. Ik leer mijn depressie als depressie behandelen, niet als symptoom van iets anders. Het is langzaam. Het is echt. Het had eerder mogen beginnen.

Wat een betere zorg eruit had gezien

Een therapeut die had gevraagd: was je voor je dysforie al depressief? Was je depressie aanwezig in je familie? Heb je trauma onbehandeld? Wat als de dysforie een symptoom is, niet de oorzaak? Geen van die vragen kreeg ik. Ik kreeg een formulier voor de gendercliniek. Ik kreeg een wachtlijst van twee jaar waarin ik me «voorbereidde». Ik kreeg een diagnose, een verwijzing, een prik. Nooit een vraag die de richting kon veranderen. Voor wie nu een depressie heeft en het idee dat trans-zijn de oplossing is: zoek een psycholoog die je depressie als depressie wil behandelen, voor je iets onomkeerbaars doet.