Home › Verhalen › Eenzaamheid binnen de gemeenschap

Eenzaamheid binnen de gemeenschap: de rolverwachting van trans-zijn

Ik dacht dat de gemeenschap mijn thuis zou worden. Het werd een rol die ik moest spelen om erbij te mogen horen.

Het script van de gemeenschap

Er was een vast verhaal. Je wist het je hele leven. Je werd authentiek door transitie. Je was dapper. Je was blij. Wie iets anders zei, kreeg geen ruimte. Vragen werden gelijkgesteld aan vijandigheid. Twijfel aan zelfhaat. Onzekerheid aan geinternaliseerde transfobie.

Wat je niet mocht zijn

Je mocht niet bang zijn voor je operatie. Je mocht niet teleurgesteld zijn over je stem. Je mocht niet missen wie je was. Je mocht zeker niet detransitioneren overwegen. Wie de regel brak, kreeg te horen dat hij ‘internalised transphobia’ had. Of erger: dat hij nooit echt trans was geweest.

Stille uitstoting

Toen ik begon te twijfelen, viel mijn gemeenschap weg. Niet explicit. Stilletjes. Mijn berichten werden niet meer beantwoord. Mijn naam werd niet meer genoemd. Ik werd geen vijand. Ik werd lucht. Eliza Mondegreen heeft hierover geschreven: de gemeenschap is alleen veilig zolang je nog in het verhaal gelooft.

De Discord-momentopname

Een specifieke avond herinner ik nog. Ik schreef op de Discord-server dat ik mij afvroeg of testosteron wel werkte. Twee bekenden reageerden direct met «sorry te horen dat je internalised hate ervaart». Geen vraag, geen gesprek. Een templaat-reactie. Ik herkende toen waar ik in zat: een groep waarin de software van twijfel was vervangen door de software van geruststelling. Marchiano noemt dit een cult-mechanisme zonder cult-leider: de groep handhaaft het script collectief, ook zonder duidelijke autoriteit.

Wat eenzaamheid mij geleerd heeft

Een gemeenschap die je alleen accepteert in een vorm, is geen gemeenschap. Een gemeenschap die je geen ruimte geeft om te twijfelen, is geen gemeenschap. Echte verbondenheid kan twijfel dragen. Wat ik dacht dat thuis was, was conformiteit.

Nieuwe verbondenheid

De eerste mensen die me weer zagen toen ik begon te twijfelen, waren mijn oude vriendinnen van voor de transitie. Vrouwen die niets snapten van trans-jargon, en die niet probeerden iets te snappen. Ze stelden vragen over hoe het ging. Niet over identiteit, gewoon over de week. Dat soort gemeenschap kende ik niet meer. Vandenbussche (2021) documenteert dat de meeste detransitioners hun verbinding terugvonden buiten de trans-gemeenschap — niet ondanks dat, maar omdat dat de plaatsen waren waar twijfel mocht.