Home › Verhalen › Op de wachtlijst

Op de wachtlijst: twee jaar zwijgen

Op een wachtlijst staan voelt als ademen onder water. Je hebt geen ruimte om te denken, alleen om vol te houden.

Het paradoxale wachten

De wachtlijst is bedoeld als reflectietijd. Voor mij werd het bevestigingstijd. Ik kon niet twijfelen, want twijfel zou betekenen dat ik weer aan het begin moest beginnen. Twijfel was duur. Volharden was gratis.

Wat ik intussen wel deed

Ik kocht een binder. Daarna een tweede. Ik kortte mijn haar. Ik koos een naam. Ik leerde mijn lichaam haten op manieren die ik daarvoor niet kende. Ik las elke ochtend de blogs van transmannen die het ‘eindelijk gehaald’ hadden. Mijn wachten kreeg een vorm: voorbereiding op een diagnose die ik al voor mezelf had gesteld.

Het effect van de wachtlijst zelf

Wat ik toen niet wist: de Nederlandse wachtlijst van twee jaar (in mijn geval Amsterdam UMC) is feitelijk een sociale-transitie-versneller. Je hebt twee jaar tijd waarin je je voorbereidt, online leeft, peer-clusters opbouwt, en je oude identiteit langzaam ontmantelt. Tegen de tijd dat de eerste afspraak komt, ben je niet meer dezelfde persoon die op de wachtlijst kwam. Cass (2024) beschrijft dit lock-in effect expliciet als bijkomend probleem. De wachtlijst is geen neutrale tijd; ze is een actieve fase.

Wat ik niet deed

Een goede therapeut zoeken die niet eerst een transitie-route aannam. Mijn autistische trekken onderzoeken. Vragen wat het betekende dat ik op meisjes viel. Praten met iemand die niet trans was. Lezen wat detransitioners schreven. Vandenbussche (2021) liet zien dat veel detransitioners achteraf zeggen dat zij in deze fase juist de bredere uitvraag gemist hebben.

Wat de wachtlijst niet is

De wachtlijst is geen onderzoek. Het is de afwezigheid van zorg, in een tijd waarin je juist alle vragen zou moeten kunnen stellen. Wie dat wachten zelf invult met TikTok, forums en passende boeken, krijgt geen reflectie maar versterking.

Wat ik nu zou doen

Met dezelfde wachttijd zou ik nu: een psycholoog zoeken die niet aan een gendercentrum verbonden is, een dagboek bijhouden zonder publiek, een week per maand zonder social media leven, en boeken lezen die niet alleen bevestigen wat ik al dacht. Cass, Marchiano, Ayad, Stock. Zelfs als die je mening niet verandert, brengen ze je in een breder kader. Voor wie nu op de wachtlijst zit: een wachttijd is een geschenk, niet een gevangenis — maar alleen als je hem actief invult met iets anders dan voorbereiding op een keuze.