Home › Verhalen › De TikTok-fase

De TikTok-fase: een uur per dag transitievideo's

Ik keek geen tien minuten. Ik keek een uur. Soms twee. En het algoritme wist precies wat ik wilde zien.

Hoe het begon

Het begon onschuldig. Een video over een lesbisch koppel. Daarna iemand met kort haar. Daarna iemand die vertelde over ‘eindelijk zichzelf zijn’. Het algoritme leerde snel. Binnen twee weken was mijn For You-pagina een eindeloze stroom van trans-jongens, voor-en-na-foto's, T-shots en juichende reacties.

De één-minuutwaarheid

Elke video volgde hetzelfde stramien. Ervoor: ongelukkig, depressief, suicidaal. Erna: stralend, vol vertrouwen, eindelijk zichzelf. Dertig seconden. Geen tussenruimte. Geen twijfel. Helena Kerschner heeft hierover geschreven: het algoritme verkoopt een transformatieverhaal, geen menselijk leven.

De feedback-loop

Ik begon mee te doen. Ik plaatste eerst een «questioning»-video, dan een «non-binary»-video, dan «ftm pre-T». Elk label gaf me meer kijkers, meer reacties, meer berichten van mensen die mij gids vonden. Ik bouwde een publiek voor wie ik nog niet was. Mondegreen documenteert hoe dit type performance op TikTok zichzelf voedt: identiteit als content, content als identiteit.

Wat het met mij deed

Ik begon mijn eigen lichaam te zien zoals zij hun ‘oude lichaam’ beschreven. Ik herkende klachten die ik niet eerder had: heupen die voelden als een gevangenis, een stem die niet van mij was. Was ik die klachten gaan zien omdat ze er waren, of omdat ik geleerd had ze te zien? Ik weet het nog steeds niet zeker.

Wat ik nu zou willen weten

Dat een algoritme geen vriend is. Dat dertig seconden geen leven is. Dat één verklaring voor alle pijn bijna nooit klopt. Boyd (2022) liet zien dat social-mediagebruik bij adolescente meisjes sterk samenhangt met stijgende gender-incongruentie. Ik was geen uitzondering. Ik was statistiek.

Hoe ik eraf kwam

Ik verwijderde de app niet meteen — dat lukte me niet. Ik volgde eerst één detrans-account, voor het algoritme me dat ging tonen. Daarna twee. Mijn For You-pagina veranderde langzaam. Pas toen ik gemiddeld vijftien minuten per dag besteedde aan de app, lukte het me om hem te verwijderen. Dat duurde drie maanden. De videos waren een gewoonte, geen plezier; afkicken was moeilijker dan ik dacht. Cass (2024) noemt het effect van sociale media op adolescente identiteitsvorming expliciet als zorgpunt — precies omdat het zo moeilijk te ontvluchten is.